Τετάρτη, 20 Μαΐου 2015

Το συγκρουσιακό παρελθόν και η θεσμοποίηση της μνήμης


Αποστολόπουλος Νίκος

 Δεν είναι η πρώτη φορά που το παρελθόν διχάζει το παρόν. Η ιστορία, ως μέσο διαμόρφωσης της ιστορικής συνείδησης και σφυρηλάτησης της ταυτότητας των εθνών, αποτελούσε και εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο αντιπαραθέσεων και αντικρουόμενων προσεγγίσεων, γεγονός που της προσδίδει έναν χαρακτήρα εγγενώς συγκρουσιακό και ορισμένες φορές προπαγανδιστικό. Η διαπραγμάτευση τραυματικών και αμφιλεγόμενων ιστορικών γεγονότων αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα μέσα από το οποίο καταδεικνύεται η σημασία την οποία αποδίδουν στην ιστορία οι σύγχρονες κοινωνίες με σκοπό τη μορφοποίηση της συλλογικής τους συνείδησης. Οι πολιτικές της μνήμης που ασκούνται από την κεντρική εξουσία λειτουργούν συχνά ως όχημα για τη διάχυση ιδεολογιών, την υιοθέτηση στερεοτύπων και την καλλιέργεια αφηγημάτων που νομιμοποιούν τις πολιτικές επιλογές του παρόντος, δικαιολογούν ή
καταδικάζουν ενεργήματα του παρελθόντος και ενδυναμώνουν το πατριωτικό αίσθημα.
 Με αφορμή τη 19η Μαΐου, ημέρα μνήμης της, αμφισβητούμενης από την τουρκική πλευρά, γενοκτονίας των Ποντίων, εγείρεται για ακόμη μια φορά το ζήτημα του τρόπου διαχείρισης του τραυματικού παρελθόντος τόσο από τη σκοπιά του θύματος όσο και από τη σκοπιά του θύτη. Οι τελετουργικοί εορτασμοί τέτοιων γεγονότων εκφράζουν αφενός τη δίψα για τη μνήμη που συνδέεται με τη διεκδίκηση από μέρους κοινωνικών ή μειονοτικών ομάδων της αναγνώρισης των εμπειριών τους, και αφετέρου με μια πρακτική που αντιμάχεται τη μνημοκτονία προβάλλοντας αντ’ αυτής μια οντολογική νοσταλγία. Το συναισθηματικό στοιχείο από το οποίο εμφορείται η μνήμη, την καθιστά ισχυρή ενώ παράλληλα την αναγάγει σε πηγή υλικού για την κατασκευή των ταυτοτήτων. Είναι γεγονός πως αυτό το υπέρμετρο ενδιαφέρον για τη μνήμη και ειδικότερα για την θεσμοποίησή της αναφορικά με τραυματικά γεγονότα του παρελθόντος, γεννά τους αποκαλούμενους συμβολικούς πολέμους στο πεδίο της ιστορίας, η οποία κάτω από τις νέες αυτές συνθήκες ανασημασιοδοτείται από το ευρύ κοινό.
 Οι γενοκτονίες, οι μεγάλες καταστροφές και οι ολοκληρωτικοί πόλεμοι, αποτελούν ιστορικά γεγονότα που συγκεντρώνουν όσο ποτέ άλλοτε την προσοχή των ιστορικών, της εξουσίας, των επίσημων και ανεπίσημων φορέων παραγωγής ιστορικής γνώσης προκαλώντας δέος και εγείροντας αντιπαραθέσεις με διακύβευμα την επίσημη αναγνώριση ή μη της ανάμνησης.
 ΜSc. Αποστολόπουλος Νίκος,
 Υποψήφιος διδάκτορας Παν/μίου Αιγαίου

http://www.tanea.gr/opinions/public-forum/article/5240725/to-sygkroysiako-parelthon-kai-h-thesmopoihsh-ths-mnhmhs/

1 σχόλιο:

  1. Αγαπητέ συντοπίτη. Το ζήτημα της Γενοκτονίας των λαών της Ανατολίας από το Οθωμανικό κράτος , τους Νεότουρκους και την Τουρκία έχει πολλές διαστάσεις. Πρώτον η Γενοκτονία είναι μία και έλαβε χώρα σε διαφορετικό χρόνο. Θύματα της ο Ελληνισμός της Θράκης, της Μικρασίας , του Πόντου, οι Ασσυροχαλδαίοι και οι Κούρδοι. Δεύτερον η Γενοκτονία διαχωρίζεται σε Λευκή και Ερυθρά στόχος και σκοπός και των δύο η Εθνοκάθαρση σε βάρος Λαών των οποίων τα ίχνη τους στον χώρο χάνονται στα βάθη της Ιστορίας με σκοπό να διασφαλιστεί η ομογενοποίηση της τουρκικής κοινωνίας. Για τον λόγο αυτό υπήρξε και κεντρικός σχεδιασμός και κρατική μέριμνα από πλευράς Τουρκίας προς την πραγμάτωση της. Η Τουρκία ως κράτος – παρίας όχι απλά υπερασπίζεται το γενοκτονικό παρελθόν της ως απότοκος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας αλλά και εργάζεται συστηματικά και μεθοδικά πάνω στις ίδιες κατευθυντήριες γραμμές (βλέπε Κύπρος). Ο διεστραμμένος σφαγέας των λαών της Ανατολίας Μουσταφά Κεμάλ, υπήρξε μέντορας του Χίτλερ , ο κεμαλισμός και ο παντουρκισμός αποτέλεσαν την συνταγή πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ο πανγερμανισμός.

    Οι Ελλαδικές αστικές ελίτ από το 1922 και ένθεν επέβαλλαν τις λεγόμενες λευκές σελίδες της Ιστορίας , κοινώς την λήθη , με στόχο και σκοπό να διατηρήσουν την ηγεμονία τους. Χάρις (και) σε λαμπρά ονόματα του πνεύματος που αντιστάθηκαν στο κατεστημένο αυτό , όπως Σεφέρης, Βενέζης, Δούκας, Ιωάννου, Ψαθάς, Σωτηρίου, η μνήμη παρέμεινε άσβεστη.Απο το 1982 και ένθεν ξεκινά μια συστηματική και μεθοδική προσπάθεια να ξαναγραφεί η Ιστορία μας και να καλυφθούν οι λευκές σελίδες της . Το παρελθόν κατά συνέπεια δεν διχάζει από μόνο του, η αυτογνωσία ήταν πάντα λυτρωτική .Αλλωστε για την παραγωγή της καθαρότερης αλήθειας απαιτείται η σκέψη μας να τίθεται στο καμίνι της κριτικής . Παράλληλα επειδή η ιστορική αλήθεια δεν είναι μία απαιτείται να προσεγγίζουμε εκ νέου τα γεγονότα μέσα από τα εφόδια που μας παρέχει το σήμερα , ως κατέθεσε ο Θουκυδίδης.

    Η Ιστορική έρευνα για την Γενοκτονία των λαών της Ανατολίας έχει εξαντληθεί κατά συνέπεια οι οποία αμφισβήτηση της αποτελεί πράξη που υπακούγει σε άλλες λογικές και η παγκοσμιοποίηση (όχι μόνο οικονομική διαδικασία ) αλλα και γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές επιδιώξεις. Μπορεί με το σύμφωνο Ελληνοτουρκικής φιλίας να έκλεισαν πολλά μέτωπα αλλά παραμένουν ανοικτά ζητήματα τα οποία αν φθάσουν σε επίπεδο δικαίωσης να γνωρίζεις πως θα αποτελέσουν το γκρέμισμα του ισλαμοτουρκικου μορφώματος για αυτό και πολλοί καίγονται.

    Η Γενοκτονία δεν υπήρξε αμφιλεγόμενο γεγονός κατά συνέπεια δεν υπάρχει χώρος για προπαγάνδα ούτε χώρος για διχασμούς και πυροδότηση μίσους. Τα στερεότυπα, τα ιδεολογήματα και τα κίβδηλα αφηγήματα δεν αντέχουν ούτε στον χρόνο ούτε στην κριτική.Η Συλλογική μας λοιπόν μνήμη πάνω στα γεγονότα αυτά παραμένει άσβεστη γιατί την τροφοδοτεί η αλήθεια.Υπάρχει το ζήτημα της δικαίωσης ανοικτό και αυτό δεν αφορά μόνο το ηθικό κομμάτι ως ανεφερα και ανωτέρω. Οποια άλλη στάση συνιστά εξίσωση του Θύτη Βαρβάρο λεηλάτη γενοκτόνο κατακτητή με το θύμα του.Εάν λοιπόν η λήθη είναι αρετή η μνήμη είναι χρέος και λαός που ξεχνά την ιστορία του είναι καταδικασμένος στο αύριο να επαναλάβει τα ίδια λάθη του χτές και να υποστεί τα ίδια δεινά

    Ο Δημοκρατικός πατριωτισμος αποτελεί ιστορική κατάχτηση της Αριτεράς στην Ελλάδα αλλά και παράγωγο του Ελληνικού πολιτισμού διαχρονικά. Σε δυό γραμμές μεταφράζεται σε αγάπη για την πατρίδα και υπακουή στο Σύνταγμα, εξού και η φράση είμαστε η κάθε λέξη από το Σύνταγμα μας. Στα πλαίσια αυτά λοιπόν η σερμαγιά μας πρέπει να καταστεί «κτήμα ες αεί». Η πραγμάτωση του , απαιτεί πλήθος δράσεων και καμιά δεν δύναται να εξαιρεθεί. Όσο χρήσιμες είναι αυτές που απευθύνονται στο συναισθηματικό στοιχείο άλλο τόσο επωφελείς είναι και όσες στοχεύουν στην ενίσχυση της κριτικής συνείδησης .Η κριτική συνείδηση επέρχεται μέσα από την κατανόηση των συνθηκών που επίτρεψαν την πραγμάτωση των γεγονότων για αυτό και χρειάζεται πλήρης ανάλυση όλων των παραμέτρων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

προσέξτε τι γράφετε για να δημοσιευθεί.