Η Ιστορία του λευκόλιθου και στην Ιστιαία



Με πρωτοβουλία του Παλμού της Βόρειας Εύβοιας ,στη κατάμεστη αίθουσα των εκδηλώσεων του Γυμνασίου Ιστιαίας, έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του Γιάννη Φαφούτη «ΟΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ANGLO-GREEK ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΑΤΟΥΝΙΑ ΤΟΥ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΥΒΟΪΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ» στο κοινό της Ιστιαίας.Παρουσία του Δημάρχου Ανέστη Ψαρρού και με παρουσίαση του συγγραφέα από τον Γιάννη Παλάντζα, έγινε μια εκδήλωση μνήμης για τους μεταλλωρύχους της περιοχής και την ιστορία του λιθάνθρακα.


ο Δήμαρχος Ανέστης Ψαρρός μιλάει για το έργο του Γιάννη Φαφούτη.

η εκδότρια του Παλμού Πάρη Ντελκή προλογίζει την εκδήλωση.

 πυκνό ακροατήριο παρακολούθησε με μεγάλο ενδιαφέρον την εκδήλωση

 Ο Γιάννης Παλάντζας κάνει μια εκτενή αναφορά στο βιβλίο και στη σημασία της ιστορίας του λευκόλιθου στη περιοχή μας


Η αξία και η απαξία του Λευκόλιθου


από την εισήγηση του Γιάννη Παλάντζα στην εκδήλωση της Ιστιαίας
Ο Λευκόλιθος της Β. Εύβοιας σαν πολιτισμικό κεφάλαιο, δυστυχώς, αποτελεί μια από τις πολλές αξίες αυτού του τόπου, οι οποίες αφέθηκαν στην τύχη τους και στη φθορά του χρόνου να ρημάζουν κάτω από ένα καθεστώς κοινωνικής υποτίμησης και αναλγησίας. Δεν αποτελεί, άλλωστε, τη μοναδική περίπτωση, αφού την ίδια μεταχείριση επιφυλάξαμε και για το μοναδικό φυσικό περιβάλλον της περιοχής, για τα δάση της, τους βιοτόπους της, τη θάλασσα του Β. Ευβοϊκού, τους πολύτιμους εθνοαρχαιολογικούς της χώρους ή την πολύτιμη ιστορία της. Και αν, βέβαια, για όλα αυτά δεν μπορέσαμε να κάνουμε κάτι ιδιαίτερο, πολλές φορές, με άστοχες και εγκληματικές μας παρεμβάσεις, στερήσαμε από τις επόμενες γενιές τη δυνατότητα να διαχειριστούν την κληρονομιά αυτή με μεγαλύτερο, ίσως, σεβασμό και επιτυχία.
Η υπόθεση του μαγνησίτη-λευκόλιθου είναι χαρακτηριστική. Μια πλουτοπαραγωγική διαδικασία, η οποία τροφοδότησε την τοπική και εθνική οικονομία για 2 περίπου αιώνες, αντιμετωπίζεται μέχρι σήμερα μόνο ως ένα οικονομικό μέγεθος με λογιστική προσέγγιση. Η επικαιρότητα το επιβεβαιώνει, αφού το συγκεκριμένο ορυκτό και η επανέναρξη των εξορύξεων του χρησιμοποιήθηκε και ως πολιορκητικός κριός στο παρασκήνιο ίδρυσης, στην περιοχή Μαντουδίου, ΒΙ.ΠΕ. Και αναρωτιέται κανείς ότι τόσα χρόνια πώς η μεταλλευτική δραστηριότητα ευημερούσε χωρίς τη συγκεκριμένη χωροθέτηση;
Ο λευκόλιθος, όμως, απέκτησε όλες αυτές τις δεκαετίες μια φυσική οντότητα με πολύπλευρο χαρακτήρα και ποικίλα προσωπεία, όπως αυτό του θύτη και του θύματος, του άλλοθι για αμφιβόλου περιεχομένου επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, του εξιδανικευμένου ορυκτού με τον μεσσιανικό χαρακτήρα, της υπερτιμημένης και άλλοτε υποτιμημένης μετοχής.
Αυτή η μονόπλευρη χρηματιστηριακού χαρακτήρα αντιμετώπισή του και η προσμονή επανέναρξης εκμετάλλευσής του για την πολυπόθητη ανάκαμψη ή ανάπτυξη της περιοχής, στη σημερινή συγκυρία, μάλλον σε περιβαλλοντική τραγωδία θα εξελιχθεί παρά σε εργασιακή φρενίτιδα .
Τα μεταλλεία μάς έχουν κληροδοτήσει μια παρακαταθήκη πανέμορφων χώρων, οι οποίοι με άλλα μνημεία εθνοαρχαιολογικού περιεχομένου, θα πρέπει να καταγραφούν, να συντηρηθούν, να αξιοποιηθούν σωστά για να αναδείξουν την περιοχή σε κορυφαίο προορισμό τού διαρκώς αναπτυσσόμενου περιηγητικού-ιστορικού τουρισμού. Δυστυχώς, πολλές από τις εγκαταστάσεις-υποδομές έχουν καταστραφεί παραμένοντας ασυντήρητες, άλλες ισοπεδώθηκαν για νέες κατασκευές, άλλες πουλήθηκαν σε ιδιώτες ή ανταλλάχτηκαν. Είναι καιρός να περισωθεί ότι είναι δυνατόν ακόμη, να διασωθεί η συλλογική μνήμη και να μην επαναπαυθούμε στην εντύπωση ότι η ανακήρυξή τους σε διατηρητέα μνημεία βιομηχανικής κληρονομιάς εξασφαλίζει την προστασία και την αξιοποίησή τους. Έχει έρθει η ώρα να αναζητήσουμε ευθύνες και να τις αποδώσουμε, έστω και πολιτικά, σε όλους αυτούς τους άρχοντες της τοπικής κοινωνίας στους οποίους λανθασμένα εμπιστευθήκαμε το δικαίωμα να σκέφτονται και να οραματίζονται για λογαριασμό μας.
Το θέμα των Μεταλλείων είναι πολυσύνθετο και διεπιστημονικό. Ενδεικτικά αναφέρω και την περιβαλλοντική και οικολογική διάσταση των εξορυκτικών χώρων, αφού σε πολλά σημεία οι εξορυκτικές λεκάνες έχουν μετατραπεί σε λίμνες, από την εκτόνωση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, και απρόσμενα πληρούν όλες τις προϋποθέσεις για να τις αναγορεύσουμε σε Μνημεία της Φύσης. Στις περιοχές αυτές η φύση έχει κάνει την καλύτερη περιβαλλοντική αποκατάσταση και γενναιόδωρα μας προσφέρει ένα μεγάλο φυσικό και υδροδυναμικό κεφάλαιο για να το διαχειριστούμε μελλοντικά.
 Η ανάγκη διατήρησης της βιομηχανικής κληρονομιάς δεν απευθύνεται μόνο στη ρομαντική διάθεση παλαιότερων γενεών, που βίωσαν στους χώρους αυτούς την σκληρή πραγματικότητα της μεταλλευτικής εργασίας. Το θέμα ενδιαφέρει και τους νεότερους, οι οποίοι, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, προσπαθούν να οριοθετήσουν το στίγμα της δικής τους γενιάς αξιοποιώντας τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης. Η προσωπική μου εμπειρία, μέσα από εκδηλώσεις, συνεντεύξεις, συνέδρια και την έκδοση συναφών βιβλίων, με οδηγεί να σας βεβαιώσω ότι το θέμα των μεταλλείων της Βόρειας Εύβοιας ενδιαφέρει πολλούς ανωνύμους και επωνύμους, μικρούς και μεγάλους.
Η υπόθεση των μεταλλείων για την περιοχή παραμένει ανοικτή. Η ποιότητα του ευβοϊκού λευκόλιθου και τα τεράστια αποθέματά του εγγυούνται μια μελλοντική επανέναρξη των εξορύξεων, αλλά πιο λελογισμένη και επιλεκτική. Αυτό, όμως, που πρέπει να ανατραπεί είναι η υπάρχουσα απαξίωση της πολιτισμικής διάστασης του Λευκόλιθου, η οποία συστηματικά υποτιμάται για πολλά χρόνια τώρα. Κατά καιρούς υπήρξε αντίσταση από πρόσωπα, σαν τον Γιάννη Φαφούτη, οι οποίοι οραματίζονται, με τα βιβλία τους να προβάλλουν αυτήν την προοπτική, που μπορεί να ισχυροποιήσει τον μέγα  αναπτυξιακό μηχανισμό για την περιοχή, αυτόν του τουρισμού
Το καινούριο βιβλίο του Γιάννη Φαφούτη:  «ΟΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ANGLO-GREEK ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΑΤΟΥΝΙΑ ΤΟΥ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΥΒΟΪΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ» , θέτει όχι ένα λιθαράκι αλλά ένα αγκωνάρι στην προσπάθεια, η οποία συντελείται τα τελευταία χρόνια, ένταξης της Λίμνης αλλά και της Βόρειας Εύβοιας, στους σημαντικότερους χώρους της μεταλλευτικής ιστορίας της Ελλάδας και αναγόρευσής τους σε κοιτίδα της πρώτης σοβαρής προσπάθειας δημιουργίας βαριάς μεταλλευτικής βιομηχανίας στη χώρα μας και δη λευκολίθου-μαγνησίου.
 Πάντοτε θεωρούσα ότι κάθε νέο βιβλίο, με παρόμοιο θεματολογικό περιεχόμενο, αποτελεί ένα είδος μνημόσυνου για όλους αυτούς τους ανώνυμους και σκληρά εργαζόμενους και εργαζόμενες μεταλλευτές-τριες, οι οποίοι εδώ και 2 σχεδόν αιώνες μόχθησαν σκληρά στα εργοτάξια λευκόλιθου της περιοχής, έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης, έχασαν την υγεία τους ή και τη ζωή τους στην αναζήτηση ενός πενιχρού μεροκάματου. Σε άλλα μέρη, όπου η τοπική εξουσία δεν μπορούσε να οραματιστεί, το έκαναν για λογαριασμό της ευεργέτες, οι οποίοι επωφελήθηκαν από το μεταλλευτικό και άλλο πλούτο της περιοχής προβαίνοντας σε γενναίες δωρεές, εξοικονομώντας για τους ίδιους μια δικαίωση για την πιθανή λαθροκερδία που αποκόμισαν και εξευμενίζοντας την αδικημένη κοινωνία, με μια νέα  αναπτυξιακή προοπτική που εξασφάλιζαν για εκείνη.
Ο Γιάννης Φαφούτης κάνει σε όλους εμάς ένα μεγάλο δώρο. Χάρη στη δικιά του μέριμνα και πολύχρονη προσπάθεια και φιλοτιμία του, κατορθώνει να μας εξασφαλίσει, με το παρόν βιβλίο του, το μεγαλύτερο τεκμήριο και συνάμα εφαλτήριο για την ανάδειξη του μεταλλευτικού πολιτισμού της περιοχής, αρκεί αυτό να αξιοποιηθεί σωστά και έγκαιρα από τους φυσικούς αποδέκτες, δηλαδή από όλους εσάς-εμάς, πριν είναι πολύ αργά.



                                                 Δρ. Παλάντζας Ιωάννης

                                                 Δ/ντής Λυκείου Λίμνης


Σχόλια