Τετάρτη, 9 Ιανουαρίου 2013

Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΦΑΦΟΥΤΗ (στην παρουσίαση του βιβλίου του)






    Αιδεσιμότατοι, κύριε δήμαρχε και κύριοι δημοτικοί σύμβουλοι, εκλεκτοί προσκεκλημένοι μας, αγαπημένοι μου συμπατριώτες, καλησπέρα σας.
    Σας ευχαριστούμε πολύ που εν μέσω εορτών και κακών καιρικών συνθηκών αφιερώσατε μέρος από τον πραγματικά πολύτιμο χρόνο σας και μας τιμάτε απόψε με την παρουσία σας.
    Πριν προχωρήσουμε στην παρουσίαση του βιβλίου επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω από καρδιάς τον αγαπητό  φίλο, φιλόλογο  και συνάδελφο στο χώρο της έρευνας Γιάννη Παλάντζα ο οποίος με μεγάλη προθυμία αποδέχτηκε την πρότασή μου να παρουσιάσουμε μαζί το βιβλίο.
     Σας υπενθυμίζω ότι ο Γιάννης Παλάντζας είναι ο πρώτος που ασχολήθηκε διεξοδικά και παρουσίασε συγκεντρωτικά την ιστορία του λευκόλιθου της περιοχή μας σε ένα πολύ σπουδαίο βιβλίο που αποτέλεσε και την επιστημονική, διδακτορική του διατριβή. 
   Το βιβλίο που σας παρουσιάζουμε απόψε εκτός του ότι διαπραγματεύεται την μεταλλευτική ιστορία μιας συγκεκριμένης εταιρείας, είναι το ίδιο μία ιστορία αφού για να συγκεντρωθεί, να ταξινομηθεί, να διορθωθεί, το υλικό και να πάρει τη μορφή βιβλίου πέρασαν 32 ολόκληρα χρόνια.

   Πως έγινε αυτό; Ακούστε το.
   Την ιδέα για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου μου την έδωσε ο αγαπητός φίλος, αείμνηστος άγγλος συγγραφέας Philip Sherrard, ένα απόγευμα του 1980, στη διάρκεια μιας επίσκεψης στο σπίτι του, που βρίσκεται μέσα στο χώρο του παλιού εργοταξίου της εταιρείας Anglo-Greek.
     Καθώς κατηφορίζαμε, συζητώντας μέχρι την παλιά προβλήτα του εργοστασίου, που βρισκόταν στην παραλία με ρώτησε: «Γιατί δεν κάνεις ένα βιβλίο με την ιστορία της Anglo-Greek»;
     Κοίταξα γύρω μου και τον ρώτησα.
     Σε μένα απευθύνεστε;
     Ναι γιατί βλέπεις κάποιον άλλο;
    
     Όχι απάντησα, αλλά πώς είναι δυνατόν να γράψω εγώ ένα τέτοιο βιβλίο. Αγαπητοί συμπατριώτες σας διαβεβαιώ ότι εκείνη την εποχή ούτε σαν απλή σκέψη δεν είχε περάσει κάτι παρόμοιο από το μυαλό μου.
      Χάιδεψε απαλά το μούσι του και μου είπε μόνο δύο λέξεις.
      Μπορείς μπορείς και χωρίσαμε.
      Είχαν δεν είχαν περάσει 4-5 μέρες όταν τον βλέπω στην πόρτα του μαγαζιού μου να κρατάει ένα πράσινο άλμπουμ το οποίο περιείχε 14 ασπρόμαυρες φωτογραφίες διαστάσεων 15x21 των εγκαταστάσεων της Anglo- Greek και πίσω από κάθε φωτογραφία γραμμένο στην αγγλική γλώσσα το εικονιζόμενο θέμα.
    Σου έφερα αυτό το άλμπουμ για να ξεκινήσεις το βιβλίο που είπαμε. Όταν τελειώσεις μου το επιστρέφεις και έφυγε. Επέστρεψα βέβαια το άλμπουμ στη γυναίκα του τη Διονυσία, γιατί εν τω μεταξύ ο Φίλιππος είχε πεθάνει.
    Σε ανάμνηση λοιπόν εκείνου του γεγονότος που ήταν η απαρχή της συγγραφής αυτού του βιβλίου επιτρέψτε μου να αφιερώσω αυτή τη βραδιά στον  Philip Sherrard.
    Λίγο καιρό μετά, ταξινομώντας ένα αρκετά μεγάλο αριθμό ασπρόμαυρων φωτογραφιών από το αρχείο του πατέρα μου, την προσοχή μου προσέλκυσε μία φωτογραφία των παλιών εγκαταστάσεων επεξεργασίας λευκολίθου της εταιρείας Αnglo-Greek αυτή τη φορά τραβηγμένη από τη μεριά της θάλασσας. (Προφανώς την είχε τραβήξει ο πατέρας μου κατά τη διάρκεια εκείνων των περίφημων Κυριακάτικων, οικογενειακών εκδρομών, που κάναμε με τα καΐκια του Δράβαλλου, του Κουκιά, του Συνόδη προς τις παραλίες του Αγιώργη της Βρυσούλας, της Καρουμπιάς, της Γλύφας.)
     Καθώς την κρατούσα, θυμήθηκα την πρόταση του Philip Sherrard και δημιουργήθηκε μέσα μου η επιθυμία  να μαζέψω κιάλλο φωτογραφικό υλικό κιάλλα στοιχεία, όσα ήταν δυνατόν να βρεθούν, μετά από τόσα χρόνια, για να δημιουργήσω ένα βιβλίο, που θα μας μεταφέρει νοερά σε μιαν άλλη εποχή, ώστε να μάθουμε, εμείς οι νεώτεροι, πώς ήταν διαμορφωμένος αυτός ο χώρος, μιας και από το σύνολο των εγκαταστάσεων, σήμερα, σώζονται ελάχιστα κτίσματα.
 
   Όπως θάλεγε και κάποιος παλιός μυλωνάς «Είχε μπει το νερό στ΄αυλάκι» Το βιβλίο είχε πάρει το δρόμο του.
    Όσο προχωρούσα στη συγκέντρωση του υλικού, θεώρησα αυτή την εργασία κάτι σαν αφιέρωμα στους παλιούς μεταλλωρύχους, ανάμεσα στους οποίους ήταν κιο παππούς μου, ο Γιώργος Φαφούτης, που ήρθε στη Λίμνη μαζί με άλλους, στις αρχές του 20ού αιώνα, από την περιοχή της κοινότητας Βίταλου Κύμης, έχοντας εμπειρία από τα εκεί λιγνιτωρυχεία. Ο αδελφός του παππού μου, μάλιστα, ο Βαγγέλης Φαφούτης, καταπλακώθηκε, προσπαθώντας να επισκευάσει ένα επικίνδυνο σημείο της γαλαρίας «Τρία Βήτα» και ήταν ο πρώτος νεκρός μεταλλωρύχος στην περιοχή της βορειοκεντρικής Εύβοιας, από την έναρξη των εργασιών της Anglo-Greek.
    Παράλληλα με την αναζήτηση του φωτογραφικού υλικού ρωτούσα τους μεγαλύτερους σε ηλικία μεταλλωρύχους, που εργάστηκαν στα μεταλλεία της Anglo-Greek, για να συλλέξω όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία, που θα υποστήριζαν το φωτογραφικό υλικό με την συνεπικουρία, φυσικά, και της βιβλιογραφίας. Εκείνη την περίοδο είχε κυκλοφορήσει το βιβλίο του Βαγγέλη Σκαρλή για τα Κατούνια. Σαυτό βρήκα πληροφορίες λαογραφικές, αλλά κυρίως βιωματικές, αφού ο συγγραφέας, όντας γιος του γενικού επιστάτη της εταιρείας, μεγάλωσε μέσα στο χώρο εκείνο.
       Πέρασαν 32 ολόκληρα χρόνια από τότε.
        Η εργασία είχε τις περιπέτειές της.
    Μέρος της παρουσιάστηκε για πρώτη φορά εδώ στη Λίμνη σε ημερίδα που διοργάνωσε το Τοπικό Τμήμα της Εταιρείας Ευβοϊκών Σπουδών, ακολουθεί η παρουσίαση  στο Α΄Παγκόσμιο Αρχαιολογικό Επιστημονικό Συνέδριο, που διοργανώθηκε από την ΙΑ εφορεία Προκλασσικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων του νομού Ευβοίας στα Λουτρά της Αιδηψού 3 έως 5 Απριλίου 1998,  στη συνέχεια μια πιο ολοκληρωμένη μορφή της ανακοινώθηκε στο Επιστημονικό Συνέδριο: Ιστορικά Μεταλλεία στο Αιγαίο 19ος -20ός αιώνας, που διοργάνωσε η Τράπεζα Πειραιώς στη Μήλο (4-5 Οκτωβρίου 2003) και συμπεριλήφθηκε στα πρακτικά του Συνεδρίου.
   Σήμερα, δίδεται στη δημοσιότητα με τη μορφή βιβλίου συμπληρωμένη με τα νεότερα στοιχεία, που προέκυψαν στη συνέχεια.
 
   
Για το φωτογραφικό υλικό
   Ευχαριστώ θερμά, την κυρία  Elsbeth Steiner-Steiger, από το BADEN (Schweiz) της Ελβετίας, ο πατέρας της οποίας υπήρξε διευθυντής της Anglo-Greek, το Philip Sherrard, ,  το Θανάση Μπλέτσο, τον Κώστα Τσιφόρο, το Γιάννη Αργυρόπαιδο, τη Βαγγελιώ Σπάρου, τη Leytein Sherrard το Βαγγέλη Χ. Γεωργίου, τον Κωνσταντίνο Α. Ανδρέου, το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο Λίμνης τα παιδιά Ευάγγελου Παπαγεωργίου, που υπήρξε για πολλά χρόνια λογιστής της εταιρείας, την Κατερίνα Πισπιρίγκου, την Αθηνά Παπαυγέρου, την Ελένη Κουκά, και τις αδελφές Ελένη και Βαγγελίτσα Σ. Χρυσοπαίδου.
  Για το φιλολογικό και αρχειακό υλικό   
 Το Δημήτρη Αποστόλου, την αρχαιολόγο Αμαλία Καραπασχαλίδου, τον Ελβετό αρχαιολόγου Κarl Reber,  τον αμερικανό καθηγητή John Raish. Ο John Raish έκανε και την μετάφραση της εισαγωγής στην αγγλική γλώσσα.
   Tην Denise Harvey Sherrard για το αρχιτεκτονικό σχέδιο των Κατουνιών και την Ιερά Μονή Γαλατάκη για το δασικό διαχειριστικό χάρτη. Για το εναέριο σύστημα μεταφοράς, τέσσερα σχέδια και τέσσερις φωτογραφίες την Ιταλική εταιρεία Ceretti –Tanfani .
    Τους αείμνηστους Νίκο Καλλίτση από τη Λίμνη και Γρηγόρη Βορινό από τη Φαράκλα παλιούς μεταλλωρύχους, μου έδωσαν πληροφορίες για τον τρόπο δουλειάς και διάνοιξης των γαλαριών (στοών).
    Την Σοφία Μάρκου, τ. διευθύντρια διοικητικού και οικονομικού, του Δήμου Ελυμνίων, τους άμισθους διευθυντές των Γ.Α.Κ Τοπικό Αρχείο Αρχείο Λίμνης: τον αείμνηστο καπετάν Παναγιώτη Μπενετή και τον Παρασκευά Κυπραίο, καθώς και το σημερινό διευθυντή, Βασίλη Ν. Δούκουρη, για τις πληροφορίες που μου παραχώρησαν από το αρχειακό υλικό.   
   Η μετάφραση από τα αγγλικά και η συνοπτική απόδοση στα ελληνικά των πληροφοριών από το διαφημιστικό λεύκωμα της εταιρείας Ceretti–Tanfani έγινε από τον αείμνηστο Λιμνιώτη μηχανολόγο-ναυπηγό  Κωνσταντίνο Ν. Μπενετή.
     Τη φιλολογική επιμέλεια των κειμένων έκανε η συμπατριώτισσα και συμμαθήτριά μου, φιλόλογος, Πηνελόπη Καπελαρή.
    Ευχαριστίες ανήκουν, επίσης, και στον αποκαλούμενο πατριάρχη των μεταλλείων, βετεράνο μεταλλειολόγο - μηχανικό και για δεκαετίες διευθυντή στα μεταλλεία Παπαστρατή και Σκαλιστήρη, Νίκο Μιτζέλη, για τις συζητήσεις και υποδείξεις του γύρω από τους τομείς της εξόρυξης, καθώς και στους μεταλλειολόγους μηχανικούς Γιώργο Μανακανάτα, Γιώργο Βουνάτσο χημικό, Μιχάλη Γαλάνη και Ζήση Γεωργιάννη, για τους ίδιους λόγους.
    Σε όλους αυτούς εκφράζω θερμές ευχαριστίες για την πολύτιμη βοήθειά τους.
    Ιδιαίτερες ευχαριστίες από βάθους καρδιάς εκφράζω στον Πανεπιστημιακό Καθηγητή κ. Βασίλη Κρεμμυδά για τις υποδείξεις καi τις συμβουλές του, αλλά και για την εκτίμηση στην τριανταδιάχρονη προσπάθειά μου, κάνοντάς μου την πολύ ιδιαίτερη τιμή να προλογίσει το βιβλίο.
    Κυρίες και κύριοι.
    Η AngloGreek δεν υφίσταται σήμερα. Άρχισε τις εργασίες της στα τέλη του 19ου αιώνα και έκλεισε σύμφωνα με το τελευταίο αποτύπωμα της σφραγίδας που έχουμε στη διάθεσή μας στις 2 Φεβρουαρίου 1941 και δεν ξαναλειτούργησε ποτέ. Στα εργοτάξιά της δούλεψαν χιλιάδες εργαζόμενοι κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες.
    Εμείς σήμερα αν θέλουμε πραγματικά να είμαστε αντικειμενικοί θα πρέπει κατά τη γνώμη μου να αναγνωρίσουμε δύο πράγματα.
    Α. Τις καινοτομίες που εισήγαγε η Anglo-Greek στην παραγωγή. Όπως το πέρασμα από τη μεταφορά του προϊόντος με τα κάρα που έσερναν ζώα στον επίγειο σιδηρόδρομο (γραμμή Ντεκοβίλ) και στη συνέχεια την εναέρια μεταφορά, καθώς και την εισαγωγή ηλεκτρικού ρεύματος  στα μηχανοστάσια και τα μηχανουργία  κ.α
   Β. Τους αγώνες όλων εκείνων των εργαζομένων για καλύτερο μεροκάματο και καλύτερες συνθήκες εργασίας που δεν πήγαν χαμένοι. Δεν πήγαν χαμένοι γιατί  οι εργαζόμενοι σήμερα δεν πάνε με τα πόδια στα εργοτάξια, αλλά με λεωφορεία που το καλοκαίρι διαθέτουν αιρκοντίσιον και το χειμώνα καλοριφέρ. Οι γαλαρίες (οι στοές) δεν φωτίζονται με τις λάμπες ασετιλίνης αλλά έχουν άπλετο ηλεκτρικό φωτισμό. Ο εξαερισμός δεν γίνεται με καμινέτα και δεν υπάρχει πια το καναρίνι που προειδοποιούσε για την ανεπάρκεια του οξυγόνου, αλλά υπάρχουν μεγάλες τουρμπίνες που διοχετεύουν στις στοές καθαρό οξυγόνο. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και σήμερα δεν υπάρχουν πολλά και μεγάλα προβλήματα που ζητούν τη λύση τους.
   Κλείνοντας θα ήθελα να υπενθυμίσω μία σπουδαία ρήση του Γάλλου ιστορικού και συγγραφέα Fernan Brondel ο οποίος σε μία παράγραφο στο βιβλίο του  «Η Μεσόγειος γράφει»:
  Υποψιάζομαι ότι οι απόψεις μου θα συζητηθούν.
  Ίσως αμφισβητηθούν.
  Και ενδεχομένως να ανατραπούν.
  Και συνεχίζει. Θα χαρώ πολύ αν γίνει αυτό, γιατί  μόνο έτσι προχωράει η έρευνα και οι επιστήμες.
    Αγαπητοί συμπατριώτες.
   Για την προσοχή σας και την υπομονή σας, ευχαριστώ πολύ που με ακούσατε και περνώ στην προβολή των φωτογραφικών ντοκουμέντων.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

προσέξτε τι γράφετε για να δημοσιευθεί.